Монголын томоохон компаниуд, группууд, бизнесүүд яаж боссон бэ?

Монголын шилдэг гэгддэг топ компаниуд, группууд үнэндээ дараах 4 эх үүсвэрээс  л  боссон.

1. Төр

2. Уул уурхай

3. Барилга

4. Өмч хувьчлал

5. Хотын газрыг их хэмжээгээр авсан.

Яг олон нийт лүү хандсан бизнес хийж, нийгэмд баялаг бүтээж боссон бизнес бараг байхгүй. Хамгийн баялаг бүтээсэн гэж хэлж болох нь барилгын салбар юм. Зарим нэг барилгын компани тухайлбал Эко констракшн, Алтай групп зэрэг бол газрын наймаатай нягт холбоотой бол Жигүүр гранд, Хурд зэрэг нь газрыг зах зээлийн ханшаар нь худалдаж авж барилга бариж ирсэн түүхтэй. Тэр талаасаа ч барисан барилгууд нь харьцангуй чанартай.

Томоохон 15 компанийн бизнесээ босгосон эх үүсвэрийг дурдвал:

1. Макс,  - Уул уурхай (алт) наас гол мөнгөө босгоод барилга руу орсон. Өмч хувьчлалаар СҮҮ ХХК -г авсан. Мөн зочид буудал, нийтийн хоолны бизнес эрхэлдэг.

2. Ажнай (Бат-Эрдэнэ) - Уул уурхай ( таван толгой, нүүрс)

3. Хурд - Барилгаас эхэлж босоод уул уурхай руу орсон. 

4. MCS - төр, тендерээс анхны мөнгөө босгоод уул уурхайгаас гол томорсон. 

5. МАК - уул уурхай голчлон эрхэлдэг. Мөн 

6. АПУ- өмч хувьчлал, төр

7. Таван богд -өмч хувьчлал, төр буюу Хаан банкны хувьчлалаас гол мөнгөө хийсэн. 

8. TDB - өмч хувьчлал, төр

9. Дорнын говь  - уул уурхай

10. Ньюком- Төр буюу үүрэн холбооны лицензийг авч өгснийхөө төлөө Мобикомын 40 хувийг авсан. 

11. Голомт банк- Төр

12. Моннис-уул уурхай, төр

13. Жигүүр гранд - барилга

14. Алтай холдинг

Эдгээрээс харьцангуйгаар шударгаар явж байгаа нь Таван богд,  Ньюком гэж харагддаг.

Хурдын тухайд харьцангуй чанартай барилгыг хурдан бариж буюу нийгэмд баялаг бүтээсэн. Хэт богино хугацааны шуналгүйгээр зарах үедээ мөнгө зараад асуудлыг шийддэг арга барилтай. Тийм ч учраас харилцагчдаа дээрэлхэх, ажилтнуудаа хохироох нь харьцангуй бага. Гэхдээ зорилгодоо хүрэхийн тулд яахаас ч буцахгүй байж магадгүй шинж харагддаг. 

Харахад олон нийт лүү хандсан бизнесээрээ боссон гэж харагддаг компаниуд ч цаад эх үүсвэр нь уул уурхайтай холбоотой байх нь элбэг. Тухайлбал Bluemon групп гэхэд The Bull, Tse зэрэг сүлжээ хоолны газраараа мэдэгддэг боловч, эзэн нь Ашиг малтмалын газарт ажиллаж байсан байх жишээтэй.

Цаад эх үүсвэр байдаг эсэхийг нь мэдэхгүй ч олон нийт лүү хандсан бизнес хийж амжилтад хүрсэн гэж харагдаж байгаа компаниудыг дурдахад:

1. Номин

3. Номадс  (Оюу толгойн катерингийн ажлыг яаж авсан юм бол?)

3.Оргил супермаркет

Дээд сургууль дээр түшиглэсэн бизнесүүд бас байдаг. Тухайлбал, Их засаг, Монголын үндэсний ИС, Отгонтэнгэр, Этүгэн зэрэг. Эдгээр сургуулиуд нь сургалтын төлбөрийг хичээлийн жилийн эхэнд авдаг, зардал аажмаар гардаг (negative working capital model гэдэг бизнесийн төрөл) учраас тэрийг нь эргэлдүүлж гол ашгаа олдог байсан.